چندی پیش استادی داشتیم که علی رغم اینکه جوون بود و به نظرهم به روز میامد، اما وقتی در محضر درسش حاضر شدی تو گویی به لحاظ سواد و بهره علمی بسان دایناسورهای منقرض شده ای میماند که از قضا این یکی،در یکی ازسرزمینها، جامانده و بعد هم جای مناسبی به اسم دانشگاه و خاک مساعدی به اسم جزوه پیدا کرده و چون هیچ کار دیگه ای از دستش برنمی آمده، از سر ناچاری و در تمام عمر از ترس انقراض، سرش را از جزوه درنیاورده و تعدادی کلمه و مقداری جمله و معادله و نمودار حفظ کرده و هی کاغذی داده اند و ... از ترس هیچی نشدن دکترا گرفته واستادی شده و البته خدارو شکر میکردیم که خودش فکر میکرد چیزی شده و دست بچه ها هم درد نکنه که به راستی دانشجو بودن خود را نشان میدادند و به رویش نمی آوردند که بعد از این همه سال کتاب کشی چیزی نشده و چون سخت نمره میداد وانمود میکردند که چیزی هست آن هم از آن چیزهای حسابی!

یکهو یاد خاطرات افتادم! این همه گفتم که این رو گفته باشم که این استاد در یک ترمی که انگار کسی نبود و از سر ناچاری که کم نیاره یک درسی بهش دادن که لازمه اش سواد روز و اطلاعات جدید بود و اوشون هم به جهت اینکه هم به معنای واقعیه کلمه استاد بود و هم دکتر!کتابی معرفی کرده بود که نویسنده اش یک خارجی متولد دهه 20 میلادی بود و چاپ اول وآخر کتاب  مال 14 سال پیش،خلاصه منم که تمام طول سال سر کلاس برای اینکه وقتم تلف نشه یا روزنامه میخوندم یا به کارهای عقب موندم میرسیدم تا یک هفته به امتحان نفهمیدم چه بلایی سرم آمده و بعد که کتاب رو خریدم(یکی از تلخ ترین خاطرات زندگیم خرید همین کتابه ،بعدا توی یه کتابخونه باستانی دیدم 4تا ازش داره)و شروع کردم به خوندن تازه فهمیدم چه درس باستان شناسیه!

در کتاب که مربوط به سیستمهای اطلاعاتی بود و خیلی جدید!!! مثلا یک صفحه راجع به ایمیل توضیح داده بود! چند صفحه ای راجع به اینترنت و اینکه انقدرعلم پیشرفت کرده که میشه چندتا کامپیوتر رو بهم وصل کرد وتازه اسمش رو هم گذاشت شبکه (جل الخالق)و ...

اما شیرین کاری اصلی سر ترجمه بود:

مترجم تا میتونست یه طوری ترجمه کرده بود که هیچکس نفهمه چی میگه!ومثل نسخه گنج گالیور پیچیده بود و هی باید میرفتی آخر کتاب تا ببینی انگلیسی این کلمه ی ایرانیه ایرانی چیه؟

مثلا یه چیزاییش که یادمه:

نهانگاه:UCP/ سازواره:system / افته:case / نااهلان: hackers / فر گشت:evolution /  پرونده نگهدار: file server.

اینکه چطوری خوندم و چطوری نمره گرفتم بماند(با توجه به اینکه استاد محترم معتقد بود من اگر به شیوه دایناسوری عمل میکردم به جاهایی میرسیدم) اینارو گفتم که این رو بگم که منهای به روز بودن مطالب،این مترجم و ترجمه هم مقوله مهمیه کلا(من نمیگفتم هیچکس نمیدونست).مثلا چند وقت پیش اتفاقی کتابی دیدم به اسم(آیا باید از اتوپیا اعاده حیثیت کرد؟) نوشته:"کریستیان گودن"با این که کتاب چاپ سال 83 بود اما تا حالا ندیده بودمش!خلاصه منهای موضوع و اسمش که دوست داشتم بالاخره یک چیز کاملی در موردش بخونم وقتی مطمئن شدم که میخرم و میخونمش و کلی ذوق کردم، که دیدم "سوسن شریعتی" ترجمه اش کرده.کتاب مقدمه خیلی خیلی خوبی از مترجم داشت که البته اینطوری شروع میشد که«ترجمه این کتاب نه به کار دنیای مترجم میاد نه به کار آخرت خواننده» اما بعد از اتمام مقدمه اینطور نتیجه گیری کرده بود که قطعا باید به این موضوع پرداخته شود ومترجم در طول کتاب هم توضیحات خوبی در مورد کتابهایی که در متن نام برده شده بود داده بود.

یا مثلا اخیرا کتاب دیگه ای میخوندم(خاستگاه آگاهی در فروپاشی ذهن دوجایگاهی؛ نوشته جولیان جینز) و گروه مترجمان ابتدای کتاب در یادداشتی، خیلی مودبانه گفته بودند که متن کتاب فنی و بعضا دشواره، اگر جایی متوجه نشدید٬ دوباره بخونید و اصل قضیه رو بگیرید چیه!(اینطوری همون اول خیال خواننده رو در طول کتاب بابت اینکه ممکنه فکر کنه نفهمه و کم سواده راحت کرده بودند.)

خلاصه فکر میکنم در زمانهایی که فکر میکنیم حال یا تمرکز خوندن چیزی رو نداریم یک مترجم خوب و با دغدغه و یا یک مقدمه خوب میتونه مارو به خوندن کتاب تا آخر ترغیب کنه.مثلا اگر مقدمه "سوسن شریعتی" توی اون کتاب نبود ممکن بود وسطش بگم اصلا به من چه که از "اتوپیا" باید اعاده حیثیت بشه یا نه!؟ این همه مسئله زیر سوال رفته برای اعاده حیثیت.اما من همون اول کتاب عزمم رو جزم کردم که هر طور شده اعاده حیثیت کنم حالا ازچی؟!....از هرچی...یا هر کی...

..............................

وقتی بچه بودم (شما فرض کنید الان بزرگم!!!)و ترجمه های ذ.منصوری و مخصوصا توضیحاتش در پاورقی رو میخوندم(گاهی اوقات توضیحات پاورقی از متن کتاب جالب تر بود) فکر میکردم حتما یه آدم استثنایی و دانشمنده و ازدورترین جزایر و قبایل هم اطلاع داره! یه بار به مامانم گفتم اینکه انقدر اطلاعات داره چرا خودش کتاب نمینویسه؟مامانم با خونسردی گفت:نگران نباش تقریبا یه همچین کاری میکنه!